در روزهای منتهی به عید نوروز که بر اساس رسم هرساله، مردم خانه‌های خود را تمیز می کنند و برای سال نو آماده می شوند ممکن است حوادث و اتفاقاتی در خانه‌تکانی ها رخ دهد که سلامتی افراد را به خطر بیندازد.

سقوط از نردبان

یکی از این حوادث، سقوط از نردبان است. سقوط از ارتفاعاتی مانند نردبان می‌تواند بسیار خطرناک باشد و علاوه بر کوفتگی، حتی شکستگی نیز ایجاد کند. این اتفاق بیشتر از روی بی احتیاطی رخ می‌دهد، اما با رعایت چند نکته ساده می‌توان از این حادثه جلوگیری کرد.

در ابتدا باید از سالم بودن نردبان و تمام طبقه‌ها اطمینان حاصل کرد. همچنین باید دقت کرد که پله های نردبان خیس، کثیف و یا لیز نباشد. دومین نکته محل مناسب قرار دادن نردبان است، یعنی نردبان باید در محلی خشک و صاف قرار داده شود. همچنین باید دقت کرد نردبان به محل مناسب و محکمی تکیه داده شود و یا در صورت امکان می‌توان از دیگران کمک خواست تا نردبان را نگه دارند.

درست ترین محل قرارگیری روی نردبان، در وسط آن است و نباید در یک گوشه آن ایستاد. همچنین برای دسترسی به نقاط دورتر نباید از نردبان آویزان شد و باید نردبان را جابه‌جا کرد.برای بالا رفتن از نردبان باید کفش مناسب بپوشید، زیرا جوراب ممکن است لیز بخورد و دمپایی نیز ایستایی مناسب را ندارد. با دست پر بالا رفتن از نردبان هم خطرناک است و توصیه می شود از دیگران برای جابه‌جایی وسایل و نگه‌داشتن آن ها کمک بگیرید.

مسمومیت‌های شیمیایی

مسمومیت با مواد شوینده در خانه‌تکانی یکی از شایع‌ترین و خطرناک‌ترین حوادث خانه‌تکانی است. بسیاری از افراد تصور می‌کنند هرچه مواد قوی‌تر یا ترکیب‌شده‌تر باشد، تمیزی بیشتری ایجاد می‌کند؛ در حالیکه ترکیب نادرست بعضی مواد می‌تواند گازهای بسیار سمی تولید کند و حتی جان افراد را به خطر بیندازد.

ترکیب برخی مواد ضدعفونی و شوینده مثل وایتکس (سفیدکننده حاوی کلر) و جوهرنمک (اسید) می‌تواند موجب تولید گاز کلر شود که بسیار سمی و خفه‌کننده است. این گازها معمولاً بی‌رنگ هستند، اما بوی تند و خفه‌کننده دارند و خیلی سریع در فضای بسته پخش می‌شوند. بیشتر مسمومیت‌ها در حمام و سرویس بهداشتی رخ می‌دهد، چون دارای پنجره کوچک و یا بدون تهویه هستند و وقتی افراد در را می‌بندند بخار مواد در فضا جمع می‌شود که در چنین شرایطی حتی استفاده از یک ماده قوی هم می‌تواند موجب تحریک شدید دستگاه تنفسی شود.

علاوه بر این، تماس مستقیم مواد شوینده قوی با پوست و چشم می‌توانند موجب سوختگی شیمیایی پوست شوند و سبب ایجاد قرمزی، سوزش و حتی آسیب به قرنیه چشم شوند که در تماس طولانی، زخم پوستی به وجود می آورند.

دقت کنید که به هیچ وجه مواد شوینده را در بطری آب یا نوشابه نریزید. این کار بسیار خطرناک است چون کودک ممکن است آن را بنوشد و حتی سالمندان و یا افراد کم‌بینا اشتباه مصرف کنند که نوشیدن این مواد می‌تواند سبب سوختگی مری و معده، استفراغ خونی، درد شدید شکم و حتی آسیب دائمی گوارشی شود.

علائم مسمومیت با بخار مواد شوینده سرفه شدید و ناگهانی، تنگی نفس، سوزش چشم و اشک‌ریزش، سرگیجه و تهوع، احساس خفگی و در موارد شدید بیهوشی است که اگر فرد سابقه آسم یا بیماری ریوی نیز داشته باشد، خطر چند برابر می‌شود.

خوردن یا تماس فیزیکی این مواد شیمیایی در سالمندان، کودکان، زنان باردار، افراد مبتلا به آسم، آلرژی یا بیماری‌های ریوی خطرناک تر از دیگران است. بنابر این اگر فردی بخار سمی را استنشاق کرد؛ فوراً او را به هوای آزاد ببرید. لباس‌های آلوده را خارج کنید و در صورت تنگی نفس شدید، سریع با اورژانس تماس بگیرید. اگر تماس چشمی بوده، حداقل ۱۵ دقیقه با آب تمیز شست و شو دهید. همچنین در صورت بلع، بدون توصیه پزشک فرد را وادار به استفراغ نکنید.

آتش سوزی

آتش‌سوزی یکی از خطرناک‌ترین حوادث خانه‌تکانی است، زیرا معمولاً ناگهانی اتفاق می‌افتد و در چند دقیقه می‌تواند خسارت جانی و مالی جدی ایجاد کند. در زمان خانه‌تکانی، به دلیل استفاده هم‌زمان از وسایل برقی، مواد شوینده، جابه‌جایی وسایل و دستکاری سیستم‌های گرمایشی، احتمال بروز آتش‌سوزی بیشتر می‌شود.

در این روزها ، اتصالی و اضافه‌بار وسایل برقی ممکن است رخ دهد، زیرا چند وسیله پر مصرف هم‌زمان مثل جاروبرقی، اتو، بخارشوی، ماشین لباسشویی، سشوار صنعتی یا دستگاه‌های شست‌وشو استفاده می‌شود. همچنین اگر همه این وسایل به یک چندراهی یا پریز قدیمی وصل شوند سیم‌ها داغ می‌شوند و روکش سیم ذوب می‌شود و جرقه ایجاد می‌شود که احتمال آتش‌سوزی بالا می‌رود. علاوه بر این سیم‌های فرسوده یا چندراهی‌های بی‌کیفیت هم خطر را چند برابر می‌کنند.

بعضی از مواد تمیزکننده یا حلال‌ ها قابل اشتعال‌اند، مثل تینر، الکل صنعتی، اسپری‌های پاک‌کننده، پولیش‌ها و واکس‌ها که اگر این مواد نزدیک شعله گاز، بخاری یا حتی جرقه الکتریکی استفاده شوند، بخار آن‌ها می‌تواند آتش بگیرد و بخار این مواد گاهی از خود مایع خطرناک‌تر است.

بی‌احتیاطی هنگام تمیز کردن اجاق و بخاری

هنگام تمیز کردن اجاق گاز احتمال دارد که حریق ایجاد شود، بطوریکه ممکن است که شیر گاز باز بماند و گاز در محیط جمع شود که با کوچک‌ترین جرقه انفجار رخ می‌دهد. در مورد بخاری یا شومینه نیز دستکاری بدون مهارت و استفاده از مواد شوینده که بر روی قطعات داغ بریزد و همچنین روشن کردن وسیله قبل از خشک شدن کامل می‌تواند موجب آتش‌سوزی شود.

برخی موارد دیگر مثل روشن گذاشتن اتو روی لباس، قرار دادن پارچه نزدیک بخاری، کشیدن سیگار در محیطی که مواد اشتعال‌زا وجود دارد و رها کردن شمع روشن نیز از جمله مواردی است که می تواند موجب آتش سوزی شود.

بوی سیم سوخته، داغ شدن غیرعادی پریز، جرقه هنگام وصل کردن دوشاخه، بوی گاز و دود خفیف از پشت وسایل منزل هم از جمله نشانه‌های شروع حریق است که باید آن ها را جدی گرفت.

در صورت بروز آتش سوزی، خونسردی خود را حفظ کنید، در صورت کوچک بودن آتش، از کپسول آتش‌نشانی استفاده کنید و اگر آتش گسترش یافته، فوراً محل را ترک کنید و فورا با آتش‌نشانی (۱۲۵) تماس بگیرید.

برق‌گرفتگی

در خانه‌تکانی برق‌گرفتگی یکی از حوادث جدی و گاهی مرگبار است. شست‌وشو در کنار استفاده از وسایل برقی، دست زدن به پریز با دست خیس و فرسودگی سیم‌ها از مهم‌ترین دلایل بروز این حوادث است. پزشکان اعلام کرده‌اند شوک ناگهانی، سوختگی، تنگی نفس و اختلال ضربان قلب از علائم برق‌گرفتگی است و در موارد شدید می‌تواند به ایست قلبی منجر شود.

در این شرایط کارشناسان توصیه می‌کنند تا پیش از تمیز کردن وسایل، برق آن‌ها قطع شود، از تجهیزات استاندارد استفاده شود و در صورت حادثه، ابتدا جریان برق قطع و سپس با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته شود.